Hulp voor je relatie als gesprekken lastig te volgen zijn

Je wilt hulp voor jullie relatie, maar ziet op tegen het gesprek zelf. Niet alleen tegen wat er besproken zal worden. Misschien raak je de draad kwijt wanneer vragen snel op elkaar volgen. Misschien versta je iemand niet goed, vind je bepaalde woorden lastig of weet je pas na een paar tellen wat je wilt antwoorden. Dan kan de vraag ‘Past relatiecoaching bij ons?’ ook betekenen: kan ik hier voldoende volgen en mijn eigen verhaal vertellen?

Stel je voor dat een begeleider vraagt hoe jullie conflicten verlopen, wat ieder nodig heeft en wat jullie willen veranderen. Je partner begint meteen te vertellen. Jij bent nog bezig met de eerste vraag. Tegen de tijd dat je woorden hebt gevonden, is het gesprek al verder. Een andere manier van vragen stellen kan dan helpen om mee te doen.

Vraag vóór je begeleiding kiest wat er mogelijk is om het gesprek begrijpelijk en toegankelijk te maken. Benoem waar je tegenaan loopt, vraag om één concrete aanpassing en bespreek hoe je kunt aangeven dat het nog niet werkt. Je hoeft daarvoor niet eerst een diagnose te hebben of beter te leren praten.

Moeite met het gesprek is niet hetzelfde als niet willen

‘Je zegt zo weinig. Wil je eigenlijk wel hulp?’ Die vraag kan pijn doen als je graag iets wilt zeggen, maar het tempo niet bijhoudt. Voor je partner kan het stil blijven ook verwarrend zijn. Diegene weet misschien niet of je nadenkt, niets wilt vertellen of de vraag niet hebt verstaan.

Uit weinig woorden kun je geen motivatie afleiden. Het omgekeerde geldt ook: vlot kunnen praten bewijst niet dat iemand precies weet wat die voelt of wil. Ieder mag zelf aangeven wat er speelt. Een partner of begeleider kan vragen wat helpt, zonder het antwoord alvast in te vullen.

Een bruikbare zin is: ‘Ik wil wel reageren. Als er meerdere vragen tegelijk komen, raak ik kwijt waar ik moet beginnen.’ Daarmee zeg je iets over deelname aan het gesprek, niet over je bereidheid om met ieder voorstel in te stemmen.

Je hoeft het hierover niet eerst met je partner eens te worden. Je kunt een praktische vraag over de gespreksvorm ook zelf aan een hulpverlener stellen. Als je bang bent voor de gevolgen wanneer je iets vraagt of vertelt, is dat een andere situatie. Dan gaat veiligheid vóór het aanpassen van een gezamenlijk gesprek.

Maak concreet wat je nodig hebt

‘Ik heb meer ruimte nodig’ kan verschillende dingen betekenen. Kies, als dat lukt, één moment waarop het misgaat. Zo maak je duidelijk wat er in het gesprek moet veranderen.

Je kunt bijvoorbeeld vragen:

• ‘Wilt u één vraag tegelijk stellen en even wachten voordat u verdergaat?’

• ‘Als ik een woord niet begrijp, kunt u het dan op een andere manier uitleggen?’

• ‘Ik versta u niet als u praat terwijl u wegkijkt. Kunnen we bekijken wat voor mij helpt?’

• ‘Mag ik kort nadenken voordat ik antwoord? Ik wil niet dat mijn stilte als een ja wordt opgevat.’

• ‘Kunnen we aan het einde de belangrijkste afspraken in gewone woorden doornemen?’

Weet je niet welke aanpassing helpt? Je kunt ook zeggen: ‘Ik kom hier niet goed in mee. Kunt u met mij kijken wat mogelijk is?’

Een duidelijker gesprek hoeft niet tot overeenstemming te leiden. Je kunt een vraag begrijpen en toch geen antwoord weten, of een voorstel begrijpen en het afwijzen.

Drie zinnen voor een eerste praktische vraag

Je hoeft voor een eerste vraag geen compleet verslag van je relatie of gezondheid te sturen. Probeer voor jezelf drie zinnen:

Wat merk ik? ‘Bij meerdere vragen achter elkaar raak ik de draad kwijt.’

Wat vraag ik? ‘Is het mogelijk één vraag tegelijk te stellen en mij even te laten nadenken?’

Wat wil ik vooraf weten? ‘Hoe kan ik tijdens het gesprek aangeven dat ik het niet meer goed volg?’

Gebruik je eigen woorden, hardop of op papier. Stuur of bewaar geen persoonlijke informatie als dat voor jou onveilig is.

Een kort praktisch bericht aan Saskia kan bijvoorbeeld luiden: ‘Ik heb een praktische vraag over kennismaken. Is het mogelijk vooraf af te stemmen hoe het gesprek verloopt als ik extra bedenktijd nodig heb?’ Je hoeft in zo'n bericht niet uit te leggen waar jullie ruzie over maken. Het eerste telefoon- of WhatsAppcontact bij Spreekhuys is uitsluitend praktisch, geen inhoudelijke intake of coachingsgesprek.

Vraag niet alleen óf iets kan, maar ook hoe het eruitziet. ‘We houden rekening met je’ klinkt vriendelijk. ‘We stellen één vraag en wachten op jouw antwoord voordat we verdergaan’ maakt duidelijker wat je kunt verwachten. Vraag vooraf welke aanpassingen bij de begeleider mogelijk zijn.

Je partner hoeft niet jouw antwoord te geven

Misschien helpt je partner graag door een vraag opnieuw uit te leggen. Dat kan prettig zijn als jij dat wilt. Maar steun wordt iets anders wanneer je partner jouw antwoord overneemt: ‘Wat die bedoelt, is dat alles te veel wordt.’ Jij wilde misschien zeggen dat je één bepaalde vraag lastig vindt.

Bespreek wat je wel en niet wilt. Bijvoorbeeld: ‘Als ik een woord niet begrijp, wil ik dat de begeleider het uitlegt. Ik wil daarna zelf antwoorden.’ Of: ‘Je mag me vragen of ik hulp wil, maar vul niet alvast in wat ik denk.’

Voor degene die gemakkelijker praat kan wachten ongemakkelijk zijn. Je hoeft het gesprek niet op te vullen omdat de ander stil is. Vraag desnoods: ‘Wil je dat ik even wacht, of wil je iets vragen?’ Ook dat hoeft geen nieuwe reeks vragen te worden.

Kun je het gesprek door een taalverschil niet goed volgen? Vraag de hulpverlener welke ondersteuning mogelijk is. Ga er niet automatisch van uit dat je partner vertaalt: jullie zijn allebei deelnemer en moeten ieder je eigen verhaal kunnen vertellen. Vraag vooraf wie kan ondersteunen, hoe dat gebeurt en welke afspraken gelden over privacy.

Begrijpen controleren zonder een toets van jou te maken

‘Is alles duidelijk?’ is lastig te beantwoorden als je niet precies weet wat je hebt gemist. Misschien knik je omdat het gesprek al zo lang duurt. Dat maakt de uitleg nog niet begrijpelijk.

Pharos adviseert zorgprofessionals om eenvoudig en concreet te communiceren, jargon te vermijden en na te gaan of hun uitleg goed is overgekomen. Bij de terugvraagmethode ligt de verantwoordelijkheid bij degene die uitlegt: ‘Ik wil weten of ik het goed heb uitgelegd.’ De ander vertelt vervolgens in eigen woorden wat die heeft begrepen, zodat de uitleg zo nodig kan worden bijgesteld.

Je kunt een begeleider vragen: hoe kijkt u samen met mij of de uitleg duidelijk is?

Je kunt zelf zeggen: ‘Ik denk dat u bedoelt dat we hier nog geen beslissing hoeven te nemen. Klopt dat?’ Of: ‘Ik begrijp het woord dat u gebruikt niet. Kunt u uitleggen wat dat in dit gesprek betekent?’ Een antwoord in eigen woorden is geen examen en geen verplichting om het met de begeleider eens te zijn.

Helpen de afgesproken aanpassingen?

Let tijdens een kennismaking op drie dingen: kun je om uitleg vragen, je eigen antwoord afmaken en merken dat de afgesproken aanpassing wordt toegepast? Werkt iets nog niet, dan mag je dat opnieuw aangeven.

Je hoeft geen betaald vervolg te kiezen zolang je hierover vragen hebt. Wil je weten wat je tijdens de kennismaking kunt vertellen? Lees dan Eerste kennismaking voor relatiecoaching: wat neem je mee?.

Een toegankelijk gesprek en passende hulp zijn twee verschillende vragen

Een prettiger tempo maakt niet automatisch de inhoud van de begeleiding passend. Ook met heldere vragen kan jouw hulpvraag beter aansluiten bij een andere professional. En een hulpvorm die inhoudelijk past, kan nog steeds een aanpassing in de communicatie vragen.

Bespreek beide vragen afzonderlijk: ‘Kunt u helpen bij wat ik wil onderzoeken?’ en ‘Kan ik bij u voldoende volgen en vrij antwoorden?’ Spreekhuys biedt coaching, geen therapie. Over die afbakening lees je in Relatiecoaching of relatietherapie?.

Bij psychische klachten die je dagelijks leven beïnvloeden, of bij zorgen over horen, concentratie of andere gezondheidsklachten, kun je met de huisarts bespreken wat er aan de hand kan zijn en welke ondersteuning past. Moeite met een gesprek is op zichzelf geen diagnose. Je hoeft niet eerst een gezamenlijk coachtraject te proberen voordat je medische of andere passende hulp mag zoeken. Thuisarts beschrijft mogelijkheden voor hulp bij problemen en stress.

Wanneer een gezamenlijke gespreksaanpassing niet genoeg is

Als je bang bent dat je thuis wordt gestraft voor wat je vertelt, gedwongen wordt een bepaald antwoord te geven of geen onafhankelijke steun mag zoeken, gaat het niet alleen om taal of tempo. Probeer niet met een betere gespreksvorm dwang veilig te maken.

Zoek onafhankelijk advies via een contactmogelijkheid die je veilig kunt gebruiken. Veilig Thuis is gratis en anoniem bereikbaar via 0800-2000. Bij direct gevaar bel je 112. Je hoeft hiervoor geen toestemming van je partner te krijgen of eerst een gezamenlijk gesprek te voeren.

Praktisch afstemmen met Spreekhuys

Voor vragen over de mogelijke gespreksvorm kun je vooraf praktisch bellen of WhatsAppen met Saskia. Beide partners kunnen dat ook afzonderlijk doen. Vraag wat mogelijk is zonder meteen gevoelige relatie- of gezondheidsinformatie mee te sturen.

De gezamenlijke kennismaking is gratis en vrijblijvend, duurt ongeveer 30 minuten en vindt met beide partners en Saskia én Richard plaats in onze enige vaste praktijk in Boxmeer. Bij relatiecoaching begeleiden zij jullie samen. Individuele coaching is met één coach. Bespreek vooraf wat jij nodig hebt en wat daadwerkelijk kan; de kennismaking verplicht niet tot een betaald vervolg.

Op de kennismakingspagina vind je hoe je een afspraak aanvraagt. Je hoeft niet sneller of mooier te leren praten om je vragen serieus te mogen nemen. Begin desnoods met één zin: ‘Ik wil graag meedoen, maar deze manier van vragen stellen is voor mij lastig.’

Bronnen en afbakening

• Pharos: gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid. Achtergrond bij begrijpelijke communicatie; vaardigheden hangen ook van de situatie af. Geen diagnose van de lezer of effectonderzoek naar relatiecoaching.

• Pharos: begrijpelijke gesprekken en de terugvraagmethode. Over begrijpelijk uitleggen en controleren of uitleg is overgekomen in de zorg.

• Thuisarts: problemen en stress. Over ondersteuning en het bespreken van passende hulp met de huisarts.

• Veilig Thuis: dwingende controle en contact. Signalen en onafhankelijk veiligheidsadvies.

De situaties en voorbeeldzinnen zijn illustratief. De vragen zijn eigen praktische gesprekshulp, geen behandeling en geen garantie dat een voorziening beschikbaar is.