Waarom maken we zoveel ruzie sinds we kinderen hebben?

De broodtrommel is nog niet klaar. Een kind wil niet naar bed. De opvang belt terwijl jullie allebei werken. Voor je het weet, gaat een praktisch overleg over in: ‘Waarom moet ik dit altijd oplossen?’

Dit zijn alledaagse voorbeelden, geen verhaal van cliënten. Misschien herkennen jullie vooral hoe snel een klein moment tegenwoordig groot wordt. Meer ruzie sinds jullie kinderen hebben hoeft niet te betekenen dat de liefde verdwenen is. Het is wel een reden om te kijken naar wat er veranderd is, wat ieder nodig heeft en welke afspraken niet meer passen.

Van partners naar ouders: wat is er veranderd?

Met kinderen komen er nieuwe verantwoordelijkheden bij. Jullie moeten beslissen over verzorging, opvang, werk, geld en opvoeding. Ook wanneer jullie veel plezier beleven aan het ouderschap, kan er minder ruimte overblijven voor herstel en aandacht voor elkaar.

Misschien dacht de een dat jullie de nachten samen zouden verdelen. Misschien verwachtte de ander dat werken, zorgen en tijd samen vanzelf in een nieuw ritme zouden vallen. Zulke verwachtingen worden niet altijd uitgesproken. Daardoor kun je je teleurgesteld voelen terwijl je partner niet precies weet waarop je rekende.

In onderzoek naar verwachtingen bij de overgang naar ouderschap hingen niet-uitgekomen verwachtingen over de partner samen met een afname van relatietevredenheid bij de onderzochte stellen. Dat is geen bewijs dat kinderen een relatie verslechteren of dat ieder stel hetzelfde meemaakt. Het maakt wel duidelijk waarom het zinvol is om verwachtingen opnieuw te bespreken.

Ook als jullie kinderen al groter zijn, kan zo'n gesprek nodig blijven. Wat werkte toen er één kind was, hoeft niet meer te passen bij school, sport, mantelzorg of een veranderde baan.

Waarom gaat een kleine ruzie ineens over zoveel meer?

Aan de oppervlakte gaat het over een vergeten boodschap of wie een kind ophaalt. Daaronder kan een andere vraag liggen: ‘Zie je hoeveel ik doe?’ of ‘Kan ik op je rekenen als het mij te veel wordt?’ Dat is een mogelijke betekenis, geen verklaring die je voor je partner kunt invullen.

Probeer daarom niet meteen te beslissen wie gelijk heeft. Vraag eerst wat het moment voor de ander betekende. En kijk daarna ook naar het praktische probleem. Erkenning is belangrijk, maar een terugkerend opvangprobleem vraagt óók om een werkbare afspraak.

Vermoeidheid of drukte kan meespelen. Tegelijk is ‘we zijn gewoon moe’ geen reden om kwetsende opmerkingen te laten voortduren. Begrip voor de omstandigheden en verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag horen naast elkaar te staan.

Mental load: niet alleen doen, ook eraan denken

Wie merkt dat de gymschoenen te klein zijn? Wie onthoudt het gesprek op school? Wie bedenkt wat er moet gebeuren als de opvang uitvalt? Naast het uitvoeren van taken is er het onthouden, vooruitdenken en organiseren. Die onzichtbare verantwoordelijkheid wordt vaak mental load genoemd.

Het gaat niet automatisch om de moeder of om degene die minder betaald werkt. Kijk naar jullie eigen verdeling. ‘Zeg maar wat ik moet doen’ kan behulpzaam bedoeld zijn, maar laat het plannen soms alsnog bij één persoon liggen.

Een studie onder werkende moeders na de geboorte van hun eerste kind vond een samenhang tussen niet-uitgekomen verwachtingen over de verdeling van de kindzorg en meer psychische belasting. De onderzoeksgroep was specifiek; de uitkomst schrijft geen ideale taakverdeling voor ieder gezin voor.

Willen jullie juist dat onzichtbare regelwerk uitgebreider bekijken? Lees dan Mental load in je relatie: waarom moet ik altijd overal aan denken?. Hieronder ligt de nadruk op jullie samenwerking als ouders én partners.

Vijf praktische tips voor jullie dagelijks leven

Deze suggesties zijn gesprekshulpen, geen behandeling of garantie op minder ruzie. Kies eerst één punt dat in jullie situatie haalbaar is.

1. Bespreek wat ieder had verwacht van het ouderschap

Kies een rustig moment, niet midden in de ochtendspits. Maak allebei deze zin af: ‘Voordat we kinderen hadden, dacht ik dat…’ Vraag daarna: ‘Wat valt je mee, wat valt je tegen en wat mis je nu?’

Luister zonder meteen een tegenvoorbeeld te geven. Het doel is niet om te bewijzen dat de ander onredelijk was. Jullie proberen zichtbaar te maken welke verwachtingen nog tussen jullie in staan. Eindig met één afspraak die jullie willen aanpassen.

2. Verdeel verantwoordelijkheid, niet alleen losse klusjes

Neem één terugkerend onderdeel, zoals de schoolochtenden. Spreek af wie het overzicht houdt, voorbereidt en uitvoert, en wat er gebeurt als diegene niet kan. Houd rekening met werk, gezondheid en wat ieder op dit moment aankan.

Een verdeling hoeft niet iedere dag precies gelijk te zijn om voor jullie eerlijk te voelen. Maar ze moet bespreekbaar zijn, en niet afhangen van één persoon die alles steeds opnieuw uitlegt. Kijk na een afgesproken periode samen of de afspraak uitvoerbaar was.

3. Maak herstelruimte voor allebei concreet

‘Je moet ook wat tijd voor jezelf nemen’ helpt weinig als niemand ondertussen de kinderen opvangt. Spreek concreet af wanneer ieder even vrij is van zorgtaken en wie het dan overneemt. Dat kan een korte wandeling zijn of rustig douchen zonder onderbreking.

Lukt het niet om voldoende ruimte te maken? Onderzoek welke verplichting kan vervallen of wie om praktische hulp gevraagd kan worden. Niet ieder gezin heeft een beschikbaar netwerk of geld voor extra opvang. Maak dus geen afspraak die alleen op papier haalbaar is.

4. Stop de ruzie, maar laat het onderwerp niet verdwijnen

Merk je dat jullie alleen nog verwijten uitwisselen? Onderbreek het gesprek en spreek af wanneer jullie erop terugkomen. Bijvoorbeeld: ‘Ik wil dit bespreken, maar niet zo. Zullen we vanavond verder praten als het rustig is?’

Begin dat vervolggesprek met één concrete gebeurtenis, wat die met je deed en wat je nodig hebt. ‘Toen ik alleen het avondritueel deed, voelde ik me overbelast. Kunnen we afspreken wie morgen wat doet?’ is iets anders dan ‘Jij doet nooit iets.’ Lees voor het afspreken van zo'n onderbreking ook Als je partner dichtklapt tijdens een ruzie: hoe kom je weer in gesprek?.

Hebben kinderen de ruzie gehoord? Zeg in begrijpelijke woorden dat het niet hun schuld is en dat volwassenen verantwoordelijk zijn voor het oplossen ervan. Vraag hen niet om partij te kiezen of jullie gerust te stellen.

5. Houd een klein moment over waarin jullie partners zijn

Een gesprek over roosters is nodig, maar is niet hetzelfde als aandacht voor elkaar. Zoek een klein, haalbaar moment waarop het niet alleen over de kinderen en de planning gaat. Samen thee drinken kan genoeg zijn om te vragen: ‘Hoe gaat het eigenlijk met jou?’

Maak hier geen extra prestatie van. Er hoeft geen perfecte avond te komen en intimiteit is geen verplichting. Als de een behoefte heeft aan nabijheid en de ander aan rust, bespreek dan wat voor allebei prettig is.

In een samengesteld gezin spelen soms extra verwachtingen mee

Als jullie een samengesteld gezin vormen, kunnen naast zorgtaken ook vragen over rollen meespelen. Hoeveel verantwoordelijkheid neemt een bonusouder? Wie bespreekt een opvoedafspraak? En welke verschillen tussen de huishoudens moeten jullie verdragen in plaats van oplossen?

Een wetenschappelijk overzicht over samengestelde gezinnen beschrijft onder meer hoe onduidelijke verwachtingen en verplichtingen binnen stiefrelaties het samenleven ingewikkelder kunnen maken. Dat betekent niet dat een samengesteld gezin per definitie problematisch is.

Een bonusouder hoeft niet meteen dezelfde rol te hebben als een ouder. Bespreek wat past bij de band met de kinderen en maak hen niet verantwoordelijk voor overeenstemming tussen de volwassenen. Bij Spreekhuys is er ook coaching voor samengestelde gezinnen, gericht op onder meer rollen, opvoedverschillen en onderlinge afstemming.

Wanneer kan begeleiding passen, en wanneer is andere hulp nodig?

Blijven dezelfde discussies terugkomen, ook nadat jullie afspraken hebben geprobeerd? Dan kan het prettig zijn om jullie samenwerking met iemand van buitenaf te onderzoeken. Bij relatiecoaching kunnen jullie bespreken wat er tussen jullie gebeurt, hoe ieder het ouderschap beleeft en welke afspraken passen.

Bij Spreekhuys begeleiden Saskia Schoenmakers en Richard de Wit relatiecoaching altijd samen. Twee coaches zijn geen twee kampen en kiezen niet ieder een partner om te verdedigen. De bedoeling is ruimte voor beide perspectieven, zonder vooraf te bepalen wie gelijk heeft. Komt voorlopig maar één van jullie naar de kennismaking, dan is dat ook goed. Coaching garandeert geen bepaalde uitkomst.

Coaching is geen klinische behandeling. Bij aanhoudende ernstige somberheid, angst of uitputting is de huisarts een passende eerste stap. Bij intimidatie, dwang, geweld of angst voor je partner zijn gezamenlijke gesprekstips niet voldoende en kan samen praten onveilig zijn. Zoek dan eerst passende hulp voor je veiligheid; bij direct gevaar bel je 112.

Jullie hoeven niet eerst te beslissen wie de oorzaak is om een terugkerend patroon serieus te nemen. Een eerste gesprek kan gaan over een eenvoudiger vraag: wat hebben wij nodig om het ouderschap niet telkens tegenover elkaar, maar meer samen vorm te geven?

Bronnen en afbakening

Voor dit artikel zijn de volledige teksten van onderstaande wetenschappelijke publicaties geraadpleegd. Het onderzoek gaat over specifieke groepen en bewijst niet dat ouderschap bij iedereen tot relatieproblemen leidt. De vijf tips zijn praktische suggesties; deze publicaties bewijzen geen resultaat van Spreekhuys-coaching.

• Mitnick en collega's: Impact of Expectation Violation on Relationship Satisfaction Across the Transition to Parenthood. Onderzoek naar verwachtingen en relatietevredenheid bij man-vrouwstellen die hun eerste kind kregen.

• Goldberg en Perry-Jenkins: Division of Labor and Working-Class Women's Well-Being Across the Transition to Parenthood. Onderzoek naar kindzorg, verwachtingen en welzijn bij een specifieke groep werkende moeders in de Verenigde Staten.

• Raley en Sweeney: Divorce, Repartnering, and Stepfamilies: A Decade in Review. Een overzicht van onderzoek naar onder meer verwachtingen en verplichtingen binnen stiefrelaties.